استان گلستان با مساحتی 22000 كیلومتر مربع در ناحیه جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است. براساس آخرین تقسیمات كشوری در سال 1375 ، شهرستانهای استان گلستان عبارتند از: بندر تركمن، علی آباد، بندر گز، كردكوی، گرگان، گنبد كاووس، آزادشهر، آققلا، رامیان، کلاله و مینودشت. شهر گرگان مركز استان گلستان میباشد.
استان گلستان در سال مذكور، حدود 1426000 نفر جمعیت داشته است. كه از این تعداد 41/29 درصد درنقاط شهری و 58/71 درصد در نقاط روستایی و عشایری سكونت داشتهاند.
استان گلستان از لحاظ ناهمواری به دو قسمت جلگهای و كوهستانی تقسیم میشود. امتداد و جهت رشته كوههای البرز، مانند دیواری مرتفع و طولانی، خط ساحلی و جلگههای كنارهای دریای خزر را محصور كرده است و شیب زمین از ارتفاعات به سوی جلگه و دریای خزر كاهش مییابد. در قسمت جلگههای سواحل جنوبی و شرقی دریای خزر، در اثر حركات زمین ساختی و بادهای محلی، تپههای ماسهای ساحلی تشكیل شده و سد طبیعی و كم ارتفاعی بین جلگه و دریا پدید آمده است. در البرز شرقی، جهت و امتداد رشته كوهها به سوی شمال شرق است و به تدریج از ارتفاع آنها كاسته میشود. رشته كوه جنوبی، آن "ابر كوه" است كه بلندترین نقطه آن در "قله شاوار" به 3945 متر میرسد. رشته كوه شمالی آن "شاه كوه" است كه به صورت دیواری در مقابل جلگه گرگان قرار دارد و ارتفاع آن در قله "پیرگرد" به حدود 3204 متر میرسد.
جمعیت :
۱,۴۲۶,۰۰۰
مساحت :
۲۲,۰۰۰ sq km
ارتفاع :
۱۶۰ m
میانگین دما :
۱۸º C
آب و هوا
استان گلستان، با توجه به موقعیت جغرافیایی، تحت تأثیر عرض و ارتفاع جغرافیایی، رشته كوههای البرز، دوری و نزدیكی به دریا، بیابانهای جنوبی تركمنستان، وزش بادهای محلی و ناحیهای و پوشش متراكم جنگلی قرار دارد و آب و هوای گوناگونی دارد. شمال شرقی استان، به ویژه در شرق دریای خزر و حد فاصل گرگان رود تا مرز تركمنستان، به علت دوری از اثرات دریای خزر، كاهش ارتفاعات البرز شرقی، وسعت جلگه ساحلی و نزدیكی به بیابانهای قره قوم و قزل قوم (در جمهوریهای آسیای میانه) خشكی و گرمای هوا مواجه است و دورترها به نیمه خشك (نیمه بیابانی) تبدیل میشود.
در این منطقه، میزان بارندگی سالانه اندك است و به علت كاهش رطوبت هوا، گرمای آن افزایش مییابد و اختلاف شدیدی بین دمای شب و روز و دمای سردترین و گرمترین ماههای سال به وجود میآید. در منطقه جنوب غرب استان به علّت نزدیكی به ارتفاعات، از جمله در شهرهای كلاله و مینودشت، تغییرات دیگری در آب و هوای استان ایجاد میشود و با افزایش واعتدال دما، شرایطی مشابه آب و هوای معتدل مرطوب خزری پدید میآید.
تاریخ و فرهنگ
سابقه سكونت و استقرار جماعتهای انسانی در ناحیه گرگان به هزاره قبل از میلاد میرسد. شهر باستانی جرجان كه اینك آثار آن در نزدیكی شهر گرگان فعلی به جا مانده است، در گذشته یكی از شهرهای مهم ایران بود كه در مسیر جاده ابریشم نیز قرار داشته است. گرگان امروزی كه در گذشته استر آباد نام داشت. یكی از شهرهای قدیمی ایران است. تركمنها در شمال استان به ویژه در شهرهای گنبد و بندرتركمن زندگی میكنند. اقوام دیگری از جمله بلوچ، ترك، افغان و ارمنی نیز در استان گلستان زندگی میكنند كه بسیاری خصایص قومی و فرهنگی خود را حفظ كردهاند. مردم این استان در شهرستانهای گنبد و بندر تركمن اكثراً سنی مذهب و در سایرشهرستانها شیعه دوازده امامی هستند.
